Ngaue 16:9-15
Ko e talanoa 'o Litia.
Ko e tohi Ngaue, ko e tohi fakamatala ngaue. Pea 'oku ne fakamatala ki he kamata 'a e lotu faka-kalisitiane pea mo e ngaue 'a e kau 'uluaki misinale. 'Oku pehee foki ko e konga lahi 'o e tohi ni, ne hiki ia 'e Luke.
Ki mu'a pea kamata mai 'e he tohi Ngaue 'ene fa'u fakamatala; talamai ko e kau ako ne nau mate he manavahe – ke talanoa fekau'aki mo Sisu Kalaisi. 'Ikai ngata he manavahee, ka ne nau veiveiua pea mo maa foki he 'asi he ngaahi feitu'u 'oku kakai'ia. He ne 'ikai te nau lava ke malu'i honau 'Eiki mei hono tamate'i.'Ikai ia ko ia pe, ka ne nau fakafisinga'i mo li'aki ia lolotonga e ngaahi momeniti ne fakapopo'uli ai e mo'ui 'a Sisu – koe'uhi ko hono ngaahi taa.
Ko 'enau manavahee, koe'uhi na'a hoko mai e me'a ne hoko kia Sisu, kiate kinautolu. Ko e mate fakamamahi ne hoko kia Sisu, 'e malava pe ke hoko atu ki hono fakapoongi kinautolu – he ko 'ene kau muimui. Pea ko ia ai, ne nau nofo tapuni fale pe 'i honau ki loki – ko e manavahe, ka ko ha manavahe.
Kaekehe, 'i he'ene a'u mai ki he vahe hono ua, ko e kau tangata manavahee eni (ne u lave ki ai) kuo nau tu'u loto lahi 'o malanga'aki e mafimafi 'o e 'Otua.
Ko e me'a 'oku mahu'inga makehe ai e tohi Ngaue, he 'oku ne fakapapau'i mai kiate kitautolu; ko e ivi ngaue 'a e 'Eiki 'oku hokohoko mai ma'u a pe. He ko ivi ne ma'u 'e he kau ako lolotonga 'iate kinautolu 'a Sisu, ne to e hoko pe ia kiate kinautolu hili e pekia 'a e 'Eiki. Pea 'oku kei hoko mai pe ivi ko ia, 'a ia kuo ne liliu e mo'ui e kakai tokolahi – 'o a'u mai ki he 'aho ni.
Manatu ki he fuofua taimi ne 'ilo ai 'e Pita 'a ivi fai-fakamo'ui na'e 'iate ia. A'u mai e ngaue fakamo'ui mahaki 'a Pita, 'o ne fokotu'u 'a Talita mei he mate ki he mo'ui. Pea fai mai ai 'ene ngaue, 'o fakamisia ia ke a'u atu 'ene ngaue 'o 'ikai ngata pe he Siu; kae au atu ki he Senitaile, 'a ia 'oku ta lave monu ai he 'aho ni.
Lava hono fokotu'u e ngaahi siasi 'e ni'ihi. Pea ko e ngaahi 'api nofo'anga, kuo faka'ataa ke fai ai e ngaahi feohi'anga fakalotu. Pea ne 'i ai pe e siasi 'i he kolo 'o Tapaita, 'i Siopa. Pea ko e Mele ee mo Lota, na'a na fakaafe'i e kakai ke nau fakataha 'i hona 'api, 'i Selusalema. Lava mo hono fokotu'u e siasi, 'o tuifio ai e Siu mo e Senitaile 'i 'Anitioke; 'o hoko e siasi ko eni 'one puke mai e kau tui ne nau movetevete he ngaue 'a e fakatanga ki mu'a. Ko Saula, kuo hoko ia 'o Paula. Pea kuo 'ikai te ne toe fakatanga'i mo ha'i popula e kau kalisitiane, ka kuo ne kamata malanga'aki e huafa 'o Sisu Kalaisi.
'Aho ni, ne mamata 'a Paula ki ha visone. Ko hono ui ia ke 'alu ki Masetonia. 'Ikai ngata pe mamata 'a Paula ki he ui ne fai kiate ia, ka na'a ne fanongo tonu foki ki he ui na'e fai. 'Ikai ia ko ia pe, ka na'a ne tu'u 'o talangofua ki he ui kuo fai kiate ia.
Fokotu'u laa leva vaka 'a e tangata, pea 'ikai fuoloa, kuo nau a'u ki Filipai – ko e taha pe ngaahi kolo 'i Masetonia. Nofo ai 'a Paula mo 'ene kau tangata ha ngaahi 'aho. Pea 'i he Sapate, ne nau laka atu 'o nau fetaulaki mo ha kau lotu. Ko e taha eni he me'a angamaheni pe - 'i he'ene haa he fuakava fo'ou.
Talamai ne laka at e kau tangata ni 'o fetaulaki mo ha kau fefine, 'i he taha 'o e ngaahi 'api ne nofo 'o ofi ki he ve'e vaitafe. 'Oku fai 'enau hiva mo 'enau lotu. 'I he'enau a'u atu, ne nau kau mo kinautolu he hiva mo e lotu. Fakaafe'i ai 'a Paula mo 'ene kau tangata, 'onau hoko ai pe kinautolu ko e memipa 'i honau ki'i siasi.
Ne 'i ai ha fefine, ko Litia hono hingoa – 'oku ha he talanoa noa ko eni. Ko e toko taha ko eni ne mahino 'aupito hono tu'unga ia 'o'ona he ki'i kolo ko eni ko Filipai. Talamai ko Litia (mahalo ne 'i ai mo ha ni'ihi kehe pe), ko e fefine pisinisi. Pea 'i he kuonga ko eni, 'oku hange 'oku tu'u fehangahangai e natula 'oku hiki 'e Luke mo e tu'unga 'o Litia. He 'oku mahino, neongo ko e fefine pisinisi ia, ma'u mo 'ene pa'anga pea ko e taki ia 'i honau kominiuti (community).
Ko 'ene pisinisi ko e ngaohi tupenu pea fakalanu 'aki e valeti (mei he huhu'a 'o ha ngaahi 'akau). 'I he kuonga ko eni, ko e kau tu'umalie pe 'e taha ne nau ngaue'aki e fa'ahinga tupenu ne ngaohi 'e Litia. Talamai ne fa'a afe atu ha kau fefine ki he'ene fale ngaue 'o tokoni kia Litia, pea 'oange ai pe 'e Litia ke nau ngaue tu'uma'u he'ene ngaue'anga. Ko e kau fefine ne omi mei he ngaahi feitu'u kehekehe, 'o fakataha he 'api ko eni 'o Litia; pea tu'unga he tupu 'ene ngaue, ne vahevahe leva e ngaue'anga 'o ui pe 'a e fo'i kulupu taau taha, ko ha fale. Pea kotoa e ngaahi fale ko eni ('a ia ko e ngaahi kulupu 'o ha kau ngaue) ne nau nofo pe he malumalu 'o Litia.
Pea 'i he papitaiso ko eni 'o Litia, fakataha mo e poupou ne fai 'e Paula – ne hoko ai e lotu faka-kalisitiane 'o tupu fakautuutu 'i Filipai. Pea a'u mai ki ha taimi, ne hoko ai e siasi ko eni, ko ha feitu'u pe ko ha fale ma'ae taha kotoa pe 'i Filipai – 'o tatau ai pe, pe ko hai – ne 'ataa eni ki he taha kotoa.
Ko e ngaue tu'u-ki-mu'a taha ne fai 'e Litia mo hono fale ki he lotu faka-kalisitiane, ko 'enau founga tali kakai. 'Io, he na'e ha-ha-mo-lofia pe 'a e fa'ahinga anga ia ko eni he kuonga 'o Paula. Pea 'oku 'ikai ko ha me'a eni ia 'oku fa'a hoko, hili hano fakapoongi ha taha kalisitiane.
He ne hoko hono tolomaka'i 'o si'i Sitiveni, ko e fuofua mate fakama'ata – ke movete ai e kau kalisitiane he ngaahi feitu'u 'o e tahi meteteliane; ko e fakamahino 'a e fakatu'utamaki 'o e muimui kia Sisu Kalaisi.
Kae hanga 'e he 'Otua ia 'o fakaava e loto 'o Litia, fakataha mo kinautolu ne nau 'i he malumalu 'o e fefine ko eni. Lava ai 'e Litia ke faka'ataa hono fale ke malolo ai 'a Paula mo 'ene kau tangata.
He ne 'anefe ke fakaafe 'aunofo ha taha, ki ha taha 'oku 'ikai te na maheni. Ka koe'uhi ko e fa'ahinga tui mo e mo'ui kuo a'usia 'e Litia, ne falala kakato e fefine ko eni; 'e malu'i 'e hono 'Otua.
Talamai 'e he tohi Senesi, ne fai pehee pe 'a 'Epalahame mo Sela. Pea 'oku to e fakamanatu mai pe 'e he tohi ki Hepelu; ke na'a mou hanga kehe mei he fakaafe 'aunofo, he 'i ho'omou fai pehee 'oku fiefia ai 'a langi.
Nofo hifo 'a 'Epalahame 'i he hu'anga ki hono teniti, pea ne fakatokanga'i atu ha toko tolu 'oku nau tu'u mai. Fakaafe'i 'e 'Epalahame e kau tangata ni, pea ne fakavave ke 'omi ha vai 'o fufulu'aki honau va'e. 'Ai mo e me'akai 'o fafanga'aki kinautolu, pea to e to'o atu mo ha ngaahi vai 'o fakainu'aki 'enau fanga manu; 'oange mo ha palepale ke nau malu ai, pea fekau ke nau malolo – pea to ai hono tapuaki.
'Oku hanga 'e he fefine Filipai ko eni ko Litia 'o 'omi ha fekau mahu'inga mo'oni ma'a kitaua. He ko e fefine anga tauhi kakai lelei (hospitality). He 'oku mahino mei he lata ki ai 'a e kau fefine 'o e kolo, ko e fietokoni pe ki he ngaue na'e fai 'e Litia; 'a ia ko hono ngaohi e ngaahi tupeni valeti (pe ko ia 'oku tohi 'i he tohitapu faka-tonga, ko e ngaahi tupenu kula). Pea tupu mei he tupu fakautuutu 'o tokolahi e kau fefine ko eni; ne vahevahe ai kinautolu 'e Litia ki ha ngaahi kulupu ngaue 'o 'ikai ui kinautolu ko ha ngaahi kulupu, kae ui kinautolu ko ha ngaahi fale. Ka ko e fehu'i, pe ko e ha koaa ne lata ai e kakai 'o e kolo ni kia Litia. Hange pe ko ia 'oku ha he talanoa, ko e founga tauhi kakai ne nau 'iloa ai. Pea 'oku 'i ai e tui, ko e me'a ia ne lata ai e kakai 'o e kolo ni kia Litia; he ko e fefine tauhi kakai lelei. 'Ikai te ne lau 'ene tu'umalie, ka na'a ne anga fakamaheni-ngofua pea 'ofa foki.
Kaekehe, 'i he faka'ataa 'e he 'Otua e loto 'o Litia. Na'a ne 'aa ai 'o tui ki he 'Eiki. Pea koe'uhi ko hono vaa mo hono fale ('a ia ko 'ene kau ngaue, ko ha kau fefine toko lahi) ne fu'u lelei 'aupito; pea falala kakato kia Litia 'a e kau fefine ko eni; ne tafoki ai kotoa e kau fefine 'a Litia 'o lotu faka-kalisitiane. Hoko ai e siasi ko eni, 'o fakama'unga ki ai e lotu 'i he kolo ko eni ko Filipai.
Malie ko hotau tala, he 'oku ne talamai e founga ngaohi kakai 'oku totonu ke tau fai. Ko e hifo mei 'olunga kae lava ke tau fakataha mo e kakai 'oku tau feohi. Tupu mei ai 'a e vaa 'oku lelei, 'i loto taha mo e melino 'ia Kalaisi Sisu.
Ko kitaua 'a e Litia mo e Paula 'o e ngaahi 'aho ni. Ke tau poto he ohi kakai 'o hange ko Litia, pea ke tau talangofua mo loto lahi 'o hange ko Paula - ke 'ave 'a e ongoongo lelei 'o Kalaisi ke 'inasi ai 'a mamani katoa.
Malo si'i ngaahi fa'e 'a e mo'ui 'ofa mo mo'ui mateaki. Ko ho'omou ngaahi ngaue 'oku hange pe ko e ngaue 'a Litia - ne fai tu'unga pe 'i he loto 'ofa. 'Io, ko e 'ofa ki he 'Otua 'aki e kotoa; pea mo e 'ofa ki he taha kehe 'o hange pe ko 'ete 'ofa'i kita.